llun o’r awyr glöyn byw brith perlog

Dyma un o’r ddau le yng Ngheredigion sy’n bwysig i’r glöyn byw brith perlog.

Castell Bach

cildraeth cysgodol

Yng Nghastell Bach saif anheddiad Celtaidd o’r Oes Haearn a bryngaer ar y pentir sy’n dyddio’n ôl i oddeutu 300 CC. Arferai’r anheddiad fod ar lwyfandir gwastad wedi’i amddiffyn gan ffos ddwbl a gwrthgloddiau, a gwelir eu holion hyd heddiw yn y llun o’r awyr ar y chwith. Buasai gŵyr yr Oes Haearn wedi defnyddio brigau coed a drain i wneud ffensys i’w rhoi ar ben y gwrthgloddiau

Wrth i’r arfordir erydu, mae rhywfaint o’r gaer wedi cwympo i’r môr, ond mae hynny’n rhoi cyfle i weld trawstoriad o’r gwrthgloddiau.

bryncyn creigiog a thraeth

Wrth fynd yn syth i’r de orllewin o’r fan hon, fe ddewch o hyd i gildraeth bach tywodlyd. Caiff ei gysgodi gan fryncyn creigiog sydd bron yn ddigon mawr i fod yn ynys. At ei gilydd, mae’n lle hardd iawn.

Efallai y bu cysgod y cildraeth yn arwyddocaol o ran lleoli’r anheddiad, ond mae’n amhosib dweud i ba raddau y mae dwy ganrif a hanner o erydu wedi newid y rhan hon o’r arfordir.